B197: het Duitse rijbewijs zonder schakeldwang wint snel aan populariteit

Steeds meer rijleerlingen in Duitsland kiezen voor de zogeheten B197-regeling. Daarmee doen zij praktijkexamen in een automaat, maar mogen zij later ook gewoon in een handgeschakelde auto rijden. Wat houdt deze regeling in, en waarom slaat zij zo duidelijk aan?

Een breuk met de traditie

Decennialang was het in Duitsland vanzelfsprekend dat wie een ‘volwaardig’ rijbewijs wilde, moest leren schakelen én daarin moest afrijden. Wie examen deed in een automaat, kreeg automatisch een beperking op het rijbewijs en mocht uitsluitend automaatauto’s besturen.

Sinds 1 april 2021 is dat uitgangspunt losgelaten. Met de invoering van B197 wilde de Duitse wetgever het rijonderwijs moderniseren en beter laten aansluiten bij de praktijk, waarin automatische transmissies steeds dominanter worden.

Wat is B197 precies?

De B197-regeling biedt een middenweg tussen traditioneel schakelen en volledig automatisch rijden. Leerlingen mogen:

• het praktijkexamen afleggen in een automaat;
• tijdens de opleiding minstens tien rijlessen volgen in een handgeschakelde auto;
• na afloop een interne rijvaardigheidstoets doen bij de rijschool.

Wie aan deze voorwaarden voldoet, krijgt een rijbewijs zonder automaatbeperking. In de praktijk betekent dit: rijden in zowel automaat als handgeschakeld is toegestaan, ondanks dat het examen niet in een schakelauto is afgelegd.

Waarom is de regeling zo populair?

Rijscholen merken dat B197 vooral aantrekkelijk is voor leerlingen die het schakelen als stressvol ervaren. In een automaat kunnen zij zich volledig richten op verkeersinzicht, anticipatie en veiligheid — vaardigheden die tijdens het examen zwaar wegen.

Daarnaast speelt technologie een belangrijke rol. Elektrische auto’s en veel moderne hybrides zijn standaard automaat. Jongeren die verwachten later in zo’n auto te rijden, zien weinig meerwaarde in tientallen schakel-lessen. B197 biedt hen flexibiliteit zonder beperkingen voor de toekomst.

Sneller leren, maar niet minder streng

Critici vrezen soms dat B197 zou leiden tot ‘lichter’ opgeleide bestuurders. Rijinstructeurs en verkeersdeskundigen benadrukken echter dat de eisen onverminderd hoog blijven. Het Duitse examen staat bekend als streng, en ook bij B197 moeten kandidaten aantonen dat zij voertuigbeheersing, verkeersinzicht en verantwoordelijk rijgedrag beheersen — zowel in automaat als, zij het beperkter, in een schakelauto.

Volgens rijscholen ligt de winst vooral in efficiënter leren: minder cognitieve belasting in het begin van de opleiding en een logischere opbouw van vaardigheden.

Veranderend straatbeeld

Dat de regeling aanslaat, is zichtbaar in het straatbeeld. Steeds meer lesauto’s zijn automaat, en rijscholen adverteren actief met B197-opleidingen. Wat begon als een technische aanpassing in de wetgeving, groeit uit tot een structurele verschuiving in de rijopleiding.

Voorbode voor de toekomst

De opkomst van B197 past in een bredere ontwikkeling: de geleidelijke verdwijning van de handgeschakelde auto. Duitsland, traditioneel het land van techniek en rijdiscipline, lijkt met deze regeling een pragmatische stap te zetten richting die toekomst.

Niet het schakelen zelf staat langer centraal, maar de vraag of een bestuurder veilig, bewust en zelfstandig kan deelnemen aan het verkeer. En precies daarin lijkt B197 zijn kracht te hebben.