Peter: “De rijopleiding is in twintig jaar tijd enorm veranderd. Niet alleen inhoudelijk, maar vooral financieel.”

Peter (52) is al ruim twintig jaar eigenaar van een middelgrote rijschool in het noorden van Nederland. Met zo’n tien instructeurs en honderden leerlingen per jaar is zijn rijschool een vaste naam in de regio. Toch maakt hij zich grote zorgen over de toekomst van de rijopleiding, vooral nu ingrijpende hervormingen op stapel staan.

Peter, jij zit al lang in het vak. Wat zie je veranderen?

“De rijopleiding is in twintig jaar tijd enorm veranderd. Niet alleen inhoudelijk, maar vooral financieel. Waar een rijbewijs vroeger voor veel jongeren haalbaar was met een bijbaantje, zie ik nu dat het voor een groeiende groep simpelweg onbetaalbaar wordt.”

Waar zit dat vooral in?

“Alles wordt duurder: lessen, examens, herexamens. Tegelijkertijd worden de eisen steeds verder opgeschroefd. Dat klinkt mooi – kwaliteit is belangrijk – maar de rekening komt vrijwel volledig bij de leerling te liggen. Ouders of grootouders moeten steeds vaker bijspringen. Heb je dat geluk niet, dan wordt het een heel ander verhaal.”

Hoe ziet dat er in de praktijk uit?

“Dan hoor je verhalen van jongeren die een jaar of langer ieder weekend en elke vakantie in een supermarkt werken. Geen vakantie, geen dorpsfeest, geen voetbaltoernooi. Alles staat in het teken van dat ene rijbewijs. Dat vind ik eerlijk gezegd zorgelijk. Mobiliteit is geen luxe, het is een basisvoorwaarde om mee te kunnen doen in de maatschappij.”

Je bent kritisch over de rol van het CBR. Waarom?

“Wat mij vooral steekt, is dat veel rijscholen stilzwijgend alle veranderingen accepteren. Niet omdat ze het ermee eens zijn, maar omdat er een angstcultuur heerst.”

Angstcultuur?

“Ja. Rijscholen weten dat als je hardop kritiek uit op de onwenselijke en soms zelfs onwettige invloed van het CBR in de branche, je het risico loopt dat je slagingspercentage ineens daalt. Examens lijken dan ‘strenger’ beoordeeld te worden, kandidaten zakken sneller. Dat is natuurlijk nooit hard te bewijzen, maar iedereen voelt het.”

Waarom spreken rijscholen zich dan niet uit?

“Omdat je je eigen bedrijf in gevaar brengt. Een laag slagingspercentage schrikt leerlingen af, verhoogt de kosten en kan je reputatie schaden. Voor kleine en middelgrote rijscholen is dat een enorm risico. Dus houden veel collega’s hun mond en hopen ze dat het wel meevalt.”

Wat betekenen de komende hervormingen volgens jou?

“Als dit zo doorgaat, wordt rijles een luxeproduct. Iets voor gezinnen met geld, niet voor iedereen. Dat raakt vooral jongeren in landelijke gebieden, waar openbaar vervoer beperkt is. Die hebben een rijbewijs vaak hard nodig voor werk of opleiding.”

Wat zou er moeten veranderen?

“Meer transparantie, echte inspraak vanuit de branche en vooral: oog voor betaalbaarheid. Kwaliteit en toegankelijkheid hoeven elkaar niet uit te sluiten, maar dan moet je wel durven luisteren naar de mensen op de werkvloer.”

Blijf jij hoopvol?

“Ik hou van dit vak, anders deed ik het geen twintig jaar. Maar als we niets doen, vrees ik dat we een hele generatie buitensluiten. En dat zou zonde zijn – voor de jongeren én voor de samenleving.”