Toen onderzoeksprogramma Zembla in april 2019 de chaos bij het CBR blootlegde, kreeg één persoon een opvallende rol in de uitzending: voormalig ICT-manager Berend Bockhoudt. Hij legde uit waarom het miljoenenproject voor de vernieuwing van de ICT bij het CBR volgens hem volledig uit de hand was gelopen en waarschuwde dat het CBR bleef werken met sterk verouderde systemen.
Kort nadat Bockhoudt binnen het CBR zijn zorgen had geuit over de gang van zaken, werd hij door zijn werkgever beschuldigd van fraude. Na onderzoek van een bedrijfsrecherchebureau bleek die beschuldiging onterecht, maar inmiddels was de manager al ontslagen door zijn werkgever: het CBR. In documenten van de advocaat van Bockhoudt, die destijds aan onderzoeksjournalist Vincent Verweij van ZEMBLA werden verstrekt, zou zijn vastgelegd dat de verdenkingen totaal ongegrond waren.
Van interne waarschuwingen naar publieke onthullingen
Bockhoudt was vanaf 2017 betrokken bij de ontwikkeling van het nieuwe ICT-systeem van het CBR. In Zembla verklaarde hij dat hij al vroeg had gewaarschuwd dat het project veel te omvangrijk en complex was geworden. Volgens hem waren de risico’s onderschat en werd de Tweede Kamer onvoldoende en onjuist geïnformeerd over de oplopende kosten en vertragingen.
Zijn verklaringen vormden een belangrijk onderdeel van de uitzending Chaos bij het CBR, waarin onderzoeksjournalist Vincent Verweij de problemen binnen de organisatie onderzocht. De uitzending leidde tot politieke vragen en veel maatschappelijke aandacht voor de bestuurs- en ICT-problemen bij het CBR.
Een patroon?
Volgens klokkenluider Henrie Kamps vertoont de zaak-Bockhoudt opvallende overeenkomsten met zijn eigen ervaringen. Kamps stelt eveneens dat hij door de directie en juristen van het CBR ten onrechte is beschuldigd van tal van zaken, nadat hij kritiek uitte op de organisatie. Omdat Vincent Verweij, de ZEMBLA onderzoeksjournalist de docent van Kamps was bij de NVJ opleiding Onderzoeksjournalistiek, was de voormalig rijschoolhouder in 2022 al op de hoogte dat hij niet de eerste klokkenluider was die door de directie en juristen van het CBR door het slijk werd gehaald en onterecht beschuldigd.
Hoewel beide dossiers inhoudelijk verschillen, ziet Kamps een terugkerend patroon waarbij medewerkers of critici die misstanden aan de orde stellen, eerst met zware beschuldigingen worden beschadigd voordat later blijkt dat die aantijgingen ongegrond waren.
Reactie van het ministerie
Naar aanleiding van de Zembla-uitzending werd vanuit de Tweede Kamer gevraagd naar de positie van Bockhoudt. De minister liet destijds weten dat Bockhoudt een extern ingehuurde medewerker was en dat hij vanwege privacyredenen niet op de individuele zaak kon ingaan. Wel benadrukte de minister het belang van een goede klokkenluidersregeling binnen het CBR. Daar blijkt gezien de strijd met Henrie Kamps geen sprake van. Kamps deed in 2023 tevergeefs melding bij het Huis voor klokkenluiders.
De zaak van Berend Bockhoudt blijft daarmee een van de meest besproken voorbeelden uit de periode waarin het CBR kampte met grote ICT-problemen. Voorstanders zien hem als een klokkenluider die waarschuwde voor een ontsporend ICT-project; het CBR heeft zich over de individuele arbeidskwestie nooit publiekelijk inhoudelijk uitgelaten onder verwijzing naar de privacy van betrokkenen.
