Al sinds de coronapandemie kampte het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) met structureel te lange wachttijden voor het praktijkexamen. Toch werd pas in het voorjaar van 2025 besloten om de zogenoemde tussentijdse toets ‘on hold’ te zetten. Een maatregel die — ironisch genoeg — snel effect sorteerde: volgens de huidige prognoses voldoen de wachttijden inmiddels weer aan de kritieke prestatie-indicator (kpi) van maximaal zeven weken voor een eerste praktijkexamen.
bij de samenstelling van dit bericht is gebruik gemaakt van kunstmatige intelligentie (AI)
De vraag die steeds luider klinkt in Den Haag en daarbuiten: waarom gebeurde dit niet jaren eerder?
KPI’s niet gehaald, maar geen ingrijpen
In zowel 2023 als 2024 informeerde de verantwoordelijke minister van Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de Tweede Kamer dat het CBR ernaar streefde om “per jaarultimo” weer aan de kpi te voldoen. Die belofte werd volstrekt niet waargemaakt. De wachttijden bleven oplopen en overschreden structureel de norm.
[tekst gaat door onder brief]
De minister informeerde de Tweede Kamer onjuist blijkt uit journalistiek onderzoek
Het VCBA onderzoek in het reserveringsplatform TOP en een enquete onder rijscholen leverden een volstrekt ander beeld op: de gemiddelde wachttijd bleken in werkelijk zowel per jaarultimo 2023 als 2024 vele malen hoger: 16 tot 24 weken. Uit een steekproef op 13 november 2023 (bekijk onderstaande video) blijkt dat de wachttijd vrijwel in alle regio’s dan al 3 maand of langer is. Dat betekent volgens onderzoekers dat de werkelijke wachttijd per eind december zelfs fors hoger moet zijn geweest; vier maanden of langer. Duidelijk is dat het CBR in 2023 en 2024 onjuiste data heeft aangeleverd.
Ondertussen bleef het CBR capaciteit inzetten voor de tussentijdse toets: een proefexamen dat kandidaten vrijwillig kunnen afleggen, maar dat geen formele examenstatus heeft.
Brandbrief waarschuwde al in 2023
Op 8 september 2023 trok de Vereniging Consumentenbelang Autorijbewijs (VCBA) in een brandbrief aan topambtenaren van het ministerie aan de bel. Daarin waarschuwde de vereniging niet alleen voor de aanhoudende capaciteitsproblemen, maar ook voor de mogelijke onwettigheid van de tussentijdse toets.
Volgens VCBA behoort een (tussentijdse) toets niet tot de kerntaken van het CBR, die wettelijk beperkt zijn tot examinering en certificering. “Elke examinator die een tussentijdse toets afneemt, kan geen praktijkexamen doen,” stelde de organisatie destijds. “Dat gaat direct ten koste van de wettelijke taak.”
Pas actie na Kamervragen
Ondanks die waarschuwingen bleef ingrijpen uit. Pas nadat leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal kritische vragen stelden over de oplopende wachttijden en de rol van de tussentijdse toets, besloot het CBR in het voorjaar van 2025 tot opschorting.
Volgens interne berekeningen leidde die maatregel vrijwel direct tot meer examencapaciteit. Het resultaat: een versnelde inhaalslag die het mogelijk maakt om begin 2026 — drie jaar later dan oorspronkelijk beloofd — weer aan de kpi te voldoen.
De prijs voor jongeren: duizenden euro’s extra
De gevolgen van het uitblijven van tijdig beleid zijn aanzienlijk. Door de structurele overschrijding van de kpi in 2023, 2024 en 2025 moesten honderdduizenden jongeren extra rijlessen volgen om de lange wachttijden tussen lessen en examen te overbruggen.
Uit onderzoek van VCBA blijkt dat in 87 procent van de gevallen door die noodzakelijke extra rijlessen de totale kostprijs van het rijbewijs €4.000 of hoger lag. Dat is aanzienlijk meer dan vóór de crisis gebruikelijk was. Vooral jongeren met een lager inkomen werden hierdoor hard geraakt.
Verantwoordelijkheid en lessen voor de toekomst
De casus roept fundamentele vragen op over bestuurlijke slagkracht en toezicht. Waarom werd vastgehouden aan een niet-kerntaak, terwijl de wettelijke hoofdtaak onder druk stond? En waarom werden waarschuwingen van consumentenorganisaties en signalen uit de sector genegeerd totdat de politieke druk opliep?
Met de tussentijdse toets nu ‘on hold’ lijkt de acute crisis bezworen. Maar voor de jongeren die jarenlang extra betaalden voor een probleem dat mogelijk eerder voorkomen had kunnen worden, komt dat besluit mosterd na de maaltijd.
en kies daarna