Al jaren presenteert het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) slagingspercentages van rijscholen alsof zij een betrouwbaar kwaliteitslabel vormen. Voor jonge consumenten, vaak bezig met hun eerste grote financiële en zelfstandige beslissing, lijken die cijfers een houvast. Maar uit onderzoek, signalen uit de sector en waarschuwingen aan overheid en CBR blijkt dat dit vertrouwen grotendeels onterecht is. Het gepubliceerde slagingspercentage blijkt structureel misleidend.
In brieven van 6 augustus 2023 en 8 september 2023 bracht de Vereniging Consumentenbelang Autorijbewijs zowel het CBR als het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat op de hoogte van de uitkomsten van eigen onderzoek. De conclusie was helder: het slagingspercentage dat het CBR toont op zijn Rijschoolzoeker geeft geen realistisch beeld van de daadwerkelijke prestaties van rijscholen en is eenvoudig te manipuleren.
Selectie aan de poort
Een van de kernproblemen is dat het CBR uitsluitend kijkt naar examens die via de leerlingmachtiging voor de betreffende rijschool worden aangevraagd. Dat lijkt logisch, maar creëert een perverse prikkel. Rijscholen kunnen namelijk selecteren welke leerlingen “meetellen” voor hun score.
Erik Boensma, rijschoolhouder en al bijna vijftien jaar verwikkeld in een conflict met het CBR onder andere over dit onderwerp, bevestigde dit mechanisme al eerder. Volgens de CBR Rijschoolzoeker zou zijn rijschool — met zes Mini’s als lesauto’s — een slagingspercentage van 74 procent hebben in 2023. Op papier een uitstekende keuze voor een beginnende leerling.
“Maar de grap is,” zegt Boensma, “dat dat percentage gebaseerd is op slechts 27 praktijkexamens in het jaar daarvoor. Met zes lesauto’s neem je echter minimaal 250 praktijkexamens per jaar af.”
Het verschil zit hem in de routing. Rijscholen laten hun sterkste kandidaten examen doen via hun eigen inschrijving bij het CBR. Leerlingen die meer moeite hebben, of waarvan de kans op zakken groter is, worden vaak via alternatieve administratieve routes aangemeld, zoals via Rijschool Administratie Kantoren (RAK’s). Die examens tellen niet mee voor het officiële slagingspercentage van de rijschool.
RAK’s worden gebruikt voor manipulatie van het CBR slagingspercentage
Het Amsterdamse Top-Drive is zo’n RAK en kocht in 2022 ruim 10.000 (!) examens in bij het CBR. ‘Top-Drive’ is in feite geen echte rijschool, maar ontzorgd rijscholen die om een legitieme reden niet zijn ingeschreven zijn bij het CBR of consumenten met een kleine portemonnee door voor hen praktijkexamens te kopen bij het CBR. Daarvoor berekent het bedrijf van Sjaam Kalloe [eigenaar, red.] een eenmalige opslag van enkele tientjes. Natuurlijk zijn er rijscholen die via Top-Drive minder getalenteerde kandidaten laten afrijden bij het CBR. Die vallen dan buiten het slagingspercentage van de eigen rijschool.’ aldus de voorzitter van VCBA.
Een kunstmatig succesverhaal
Het gevolg is dat een rijschool zelfs bij massaal zakken van leerlingen buiten de ‘officiële’ route haar hoge slagingspercentage behoudt. “Al zouden al die andere kandidaten zakken,” stelt Boensma, “dan nog blijft het CBR die 74 procent tonen op haar website.”
Voor consumenten ontstaat zo een kunstmatig succesverhaal. Jonge leerlingen en hun ouders vergelijken rijscholen op basis van cijfers die niet het volledige beeld laten zien, terwijl zij denken een objectieve keuze te maken. In feite worden zij gestuurd door statistiek die eerder marketingwaarde heeft dan informatiewaarde.
Waarschuwingen genegeerd
Dat dit probleem al langer bekend is, maakt de kwestie des te schrijnender. De Vereniging Consumentenbelang Autorijbewijs heeft het CBR en het ministerie expliciet gewaarschuwd dat het huidige systeem misleidend werkt en strijdig is met het principe van eerlijke consumentenvoorlichting. Tot op heden heeft dat niet geleid tot fundamentele aanpassing van de Rijschoolzoeker of de onderliggende methodiek.
Critici stellen dat het CBR hiermee niet alleen faalt als informatieverstrekker, maar ook bijdraagt aan een ongelijk speelveld binnen de rijschoolbranche. Rijscholen die wél alle leerlingen via hun eigen naam laten afrijden, worden automatisch afgestraft met lagere percentages, terwijl strategisch selecterende opleiders worden beloond.
Tijd voor transparantie
De roep om verandering klinkt steeds luider. Consumentenorganisaties pleiten voor een systeem waarin álle praktijkexamens worden meegeteld, ongeacht de administratieve route. Alleen dan kan een slagingspercentage daadwerkelijk iets zeggen over opleidingskwaliteit.
In de zomer van 2025 publiceert het Algemeen Dagblad al een kritisch artikel over het misleidende slagingspercentage. ‘Wanneer een commercieel bedrijf op deze manier de consument zou misleiden dan zou de Autoriteit Consument & Markt (ACM) al lang hebben ingegrepen. Maar dat ligt anders als een onderdeel van de overheid dit doet en zich ook nog eens beroept op ‘onmacht’. Alsof je door onmacht jongeren wel massaal mag misleiden’ zegt de voorzitter van Consumentenbelang.
Zolang dat niet gebeurt, blijft het CBR-slagingspercentage vooral wat het volgens critici al jaren is: een ogenschijnlijk objectief cijfer dat jonge consumenten een vals gevoel van zekerheid geeft — en precies daarom misleidend is.
en kies daarna