Het Leerling Volg Systeem (LVS) is een van de meest ingrijpende onderdelen van het door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) voorbereide Nationaal Leerplan Rijopleiding B. Het gaat namelijk niet alleen om een digitaal hulpmiddel waarmee een rijinstructeur de vorderingen van een leerling kan bijhouden. Het systeem is ook bedoeld om gegevens uit de rijschoolbranche, het CBR en het IBKI met elkaar te verbinden. En juist dat laatste is belangrijk en een gevaar voor alle rijscholen die staan ingeschreven bij het CBR.
bij het schrijven van dit artikel is gebruik gemaakt van AI
Het ministerie wil met het LVS niet alleen de ontwikkeling van individuele leerlingen inzichtelijk maken, maar ook meer toezicht en controle op de rijschoolbranche mogelijk maken. Dat blijkt expliciet uit de Kamerbrief van het ministerie van 18 november 2025.
Ik heb de officiële stukken over het LVS naast elkaar gelegd. Daaruit komt een aantal belangrijke zaken naar voren.
1. Hoe moet het LVS gaan werken?
Het oorspronkelijke idee is dat leerlingen gedurende hun gehele rijopleiding digitaal worden gevolgd. Daarbij worden onder andere de volgende gegevens vastgelegd of inzichtelijk gemaakt:
- De persoonlijke gegevens van de leerling.
- De voortgang bij de verschillende leerdoelen van het Nationaal Leerplan.
- De resultaten van tussentijdse toetsen en theorieonderdelen.
- De ontwikkeling van praktische rijvaardigheden.
- De resultaten van theorie- en praktijkexamens bij het CBR.
- De examengereedverklaring van de rijinstructeur.
- De identiteit en het WRM-nummer van de betrokken rijinstructeur.
Het systeem moet inzichtelijk maken hoever een leerling is gevorderd en of deze voldoet aan de voorwaarden om een examen aan te vragen.
Daarmee krijgt het LVS ook een belangrijke rol bij de toegang tot het CBR-examen. In de oorspronkelijke plannen is namelijk voorzien dat een leerling pas examen kan aanvragen wanneer het LVS op orde is.
2. Wie krijgt het beheer over het LVS?
Hier zit een interessante ontwikkeling.
Aanvankelijk was het de bedoeling dat het CBR de opdracht zou krijgen om het LVS te ontwikkelen. Het CBR moest daarvoor een programma van eisen, een datamodel en een governancestructuur opstellen.
In het adviesrapport van 14 maart 2025 zijn twee technische mogelijkheden onderzocht:
- Een centraal SaaS-systeem waarin gegevens worden verzameld.
- Een zogenoemde Data Fabric, waarbij verschillende bestaande computersystemen met elkaar worden verbonden.
Voor de tweede mogelijkheid is gekozen.
Dat betekent dat het LVS niet noodzakelijk één centrale database wordt waarin alle leerlinggegevens worden opgeslagen. De gegevens blijven volgens het gekozen ontwerp bij de oorspronkelijke gegevenshouders, zoals de rijschoolsoftwareleveranciers, het CBR en het IBKI.
Het CBR heeft dus een belangrijke ontwikkel- en coördinerende rol, maar uit de beschikbare stukken blijkt niet dat het CBR ook definitief eigenaar of beheerder van alle gegevens wordt.
3. Gaan de gegevens naar de overheid?
Ja, in de opzet die het CBR heeft uitgewerkt, worden gegevens uit de rijschoolbranche beschikbaar gemaakt voor overheidsorganisaties.
Dit is een belangrijk onderscheid: gegevens worden niet noodzakelijk centraal opgeslagen, maar worden wel via digitale koppelingen toegankelijk gemaakt.
Het adviesrapport van 14 maart 2025 beschrijft de volgende gegevensstromen:
De beoogde gegevensuitwisseling
Rijscholen en rijschoolsoftware
Leerlingvoortgang, leerdoelen, instructeur, examengereedverklaring
Digitale koppelingen / API’s
LVS / Data Fabric
Gegevens uit verschillende bronnen worden samengebracht en inzichtelijk gemaakt
CBR
Toetsresultaten, examens en examengereedverklaringen
IBKI
Informatie over instructeurs en toezicht op hun prestaties
Schematische weergave van de voorgestelde gegevensuitwisseling, niet van een reeds operationeel systeem.
Het rapport noemt uitdrukkelijk dat:
- Het IBKI de prestaties van individuele instructeurs kan inzien, waaronder de slagingspercentages van hun leerlingen.
- Rijscholen de prestaties van hun eigen instructeurs kunnen vergelijken.
- Het CBR de examenresultaten registreert en beschikbaar stelt.
- Het LVS gegevens toegankelijk maakt voor verschillende betrokken partijen, afhankelijk van hun taken en bevoegdheden.
Daarmee is het dus niet juist om te stellen dat de gegevens uitsluitend binnen de rijschool blijven.
Een belangrijk punt: het ministerie
Het ministerie van I&W is opdrachtgever van het programma en betrokken bij het afsprakenstelsel. Het is echter niet hetzelfde als zeggen dat iedere ambtenaar van I&W straks toegang heeft tot de individuele leerlingdossiers.
In de gepubliceerde uitwerking is de toegang afhankelijk van de rol, bevoegdheden en autorisaties van de betrokken partijen. Er is geen sluitende openbare specificatie waaruit blijkt welke individuele persoonsgegevens het ministerie zelf rechtstreeks zal kunnen raadplegen.
Wel staat vast dat de overheid met het systeem meer toezicht en controle op de gehele keten wil kunnen uitoefenen.
Dat is niet mijn interpretatie, maar de formulering van de minister zelf in de Kamerbrief van 4 december 2025:
Het systeem moet de benodigde data voor toezicht en handhaving kunnen ontsluiten.
Tweede Kamer der Staten-Generaal
4. Welke persoonsgegevens kunnen worden gedeeld?
Hier wordt het voor rijscholen en leerlingen bijzonder relevant.
In het adviesrapport wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende ontwikkelingsfasen van het LVS.
| Ontwikkelingsfase | Gegevens |
|---|---|
| Eerste fase | Afgeronde leerplanmodules, examengereedverklaring, WRM-nummer en examenuitslagen |
| Tweede fase | Uitbreiding met onder andere theoriegegevens, feedback van leerlingen en aanvullende gegevens |
| Derde fase | Een volledig leerlingvolgsysteem met uitgebreidere mogelijkheden |
Er staat bovendien iets opvallends in het rapport.
Bij de mogelijke uitbreiding in de tweede fase wordt gesproken over het registreren van de categorieën ADHD en autisme bij leerlingen. Dit is dus geen gegeven dat je zonder meer als onderdeel van de eerste fase mag beschouwen. Het is wel een concreet genoemd toekomstscenario. |
Dat verdient bijzondere aandacht: gegevens over ADHD en autisme kunnen gezondheidsgegevens zijn in de zin van de AVG en daarmee bijzondere persoonsgegevens. Daarvoor gelden aanzienlijk strengere voorwaarden.
Ook de combinatie van een leerlingidentiteit, rijschool, instructeur, lesvoortgang en examenresultaten kan een behoorlijk gedetailleerd persoonlijk profiel opleveren.
5. Wie is eigenaar van de gegevens?
Het CBR-advies kiest voor het principe van zogenoemd federatief datadelen.
Dat betekent volgens het rapport:
- De rijschool blijft verantwoordelijk voor de opleidingsgegevens.
- Het CBR blijft verantwoordelijk voor de gegevens over toetsen en examens.
- Het IBKI blijft verantwoordelijk voor zijn gegevens over WRM-instructeurs.
- De gegevens blijven in beginsel opgeslagen bij de oorspronkelijke gegevenshouder.
- Via koppelingen kunnen andere bevoegde partijen de gegevens raadplegen.
Er is dus een verschil tussen het eigendom van de gegevens, de opslag ervan en de bevoegdheid om ze in te zien.
Maar er is ook een belangrijk voorbehoud.
Het adviesrapport stelt dat voor de uiteindelijke realisatie nog een eigenaar van het LVS moet worden aangewezen. Die eigenaar moet verantwoordelijk worden voor beheer, onderhoud en verdere ontwikkeling.
Wie uiteindelijk die formele verantwoordelijkheid krijgt, is in het adviesrapport nog niet definitief vastgelegd.
Dat betekent dat het argument dat gegevens niet centraal worden opgeslagen op zichzelf onvoldoende is om privacyrisico’s uit te sluiten. Ook het beschikbaar stellen via koppelingen is een vorm van gegevensverwerking.
6. Is de privacy van leerlingen voldoende geregeld?
Dat is op basis van de gepubliceerde stukken nog niet vast te stellen.
In het adviesrapport wordt erkend dat er risico’s bestaan op:
- Ongeoorloofde toegang tot leerlinggegevens.
- Ongewenste koppeling met andere databestanden.
- Onbevoegde verspreiding van persoonsgegevens.
- Onduidelijkheid over wie gegevens mag raadplegen en voor welk doel.
Daarom moet er een afsprakenstelsel komen waarin onder meer toegangsrechten, autorisaties, gegevensuitwisseling en verantwoordelijkheden worden geregeld.
Daarnaast is een Data Protection Impact Assessment (DPIA) nodig: een verplichte privacyrisicoanalyse wanneer een gegevensverwerking waarschijnlijk een hoog privacyrisico oplevert.
In de Kamerbrief van 2025 werd gemeld dat samen met de betrokken partijen stappen werden gezet om deze DPIA te ontwikkelen. Dat betekent niet dat daarmee de privacybescherming al definitief is geregeld.
Er is bovendien een juridisch vraagstuk: op welke wettelijke grondslag worden rijscholen verplicht om leerlinggegevens beschikbaar te stellen? Het ministerie bereidt wet- en regelgeving voor om het nieuwe stelsel mogelijk te maken. De beoogde invoering van het bredere programma is volgens de Kamerbrief voorzien voor 2029.
7. Wat betekent dit voor rijscholen en rijschoolsoftwareleveranciers?
Dit vind ik misschien wel het belangrijkste onderdeel.
Wanneer rijscholen gebruikmaken van software van bijvoorbeeld Dation of PlanGo, kan die software via een koppeling gegevens beschikbaar stellen aan het LVS.
Het CBR-adviesrapport beschrijft uitdrukkelijk dat rijscholen hun bestaande Rijschool Administratie Systemen (RAS) kunnen blijven gebruiken, maar dat deze systemen wel de benodigde gegevens moeten kunnen delen.
Dat roept een aantal fundamentele vragen op:
- Kunnen rijscholen zelf bepalen welke leerlinggegevens zij beschikbaar stellen?
- Kunnen leerlingen weigeren dat hun persoonlijke opleidingsgegevens met het CBR of IBKI worden gedeeld?
- Worden gegevens uitsluitend gebruikt voor begeleiding en kwaliteitsverbetering, of ook voor toezicht en handhaving?
- Kunnen gegevens over individuele leerlingen worden gebruikt om de prestaties van instructeurs te beoordelen?
- Kunnen gegevens later voor andere doeleinden worden gebruikt?
- Wie is verantwoordelijk wanneer gegevens door een koppeling bij een onbevoegde partij terechtkomen?
Het adviesrapport biedt op deze vragen nog geen volledig uitgewerkt juridisch antwoord.
8. Mijn belangrijkste conclusie
Er zijn drie zaken die niet door elkaar gehaald moeten worden:
1. Het LVS is meer dan een digitaal leerlingvolgsysteem.
Het wordt een infrastructuur waarmee gegevens van rijscholen, instructeurs, CBR en IBKI met elkaar worden verbonden.
2. Het systeem is nadrukkelijk bedoeld voor overheidstoezicht.
Dat blijkt uit de opdracht aan het CBR en de Kamerbrief van december 2025. Het ministerie wil de benodigde gegevens kunnen ontsluiten om toezicht en handhaving in de gehele rijschoolketen te versterken.
3. Decentrale opslag betekent niet dat gegevens privé blijven.
Ook wanneer gegevens bij Dation, PlanGo of een ander softwaresysteem blijven opgeslagen, kunnen bevoegde organisaties deze via digitale koppelingen raadplegen en gebruiken.
Voor de VCBA en de belangenbehartiging van rijscholen en leerlingen ligt hier een belangrijk aandachtspunt. Het is niet vanzelfsprekend dat een leerling die rijlessen afneemt daarmee ook instemt met het delen van zijn volledige opleidingsgeschiedenis met overheidsorganisaties.
De belangrijkste documenten
Ik zou vooral deze drie documenten bewaren voor verdere analyse:
- Adviesrapport Leerlingvolgsysteem (CBR, 14 maart 2025) – de technische en organisatorische uitwerking.
- Transitieplan Van Rijles naar Rijonderwijs – de oorspronkelijke uitgangspunten en de beoogde gegevensregistratie.
- Kamerbrief stand van zaken verkeersveiligheid, 4 december 2025 – de meest relevante beleidsmatige bevestiging van de toezicht- en handhavingsfunctie.
Mijn advies voor een eventueel onderzoek van de VCBA: vraag via de Wet open overheid bij het ministerie van I&W en het CBR de volledige DPIA, het afsprakenstelsel, het datamodel, de autorisatiematrix en de opdrachtverlening voor het LVS op.
Daarmee kun je achterhalen welke gegevens straks daadwerkelijk worden uitgewisseld, wie toegang krijgt en of individuele leerlinggegevens ook voor toezicht op rijscholen en instructeurs worden gebruikt.
Dat is uiteindelijk de cruciale vraag: wordt het LVS een instrument waarmee leerlingen hun eigen opleiding kunnen volgen, of wordt het tegelijkertijd een instrument waarmee de overheid de volledige rijschoolbranche digitaal kan monitoren?






